بایسته های اسباب بازی:

اسباب بازی هر وسیله بازی برای کودکان، نوجوانان و یا حتی بزرگسالان است که به قصد بازی و سرگرمی ایجاد شده باشد و در بازار توسط کانال های توزیع عرضه کننده اسباب بازی در اختیار عموم قرار گذاشته شود. برخی از بایسته ها و ویژگی های اسباب بازی مناسب به قرار ذیل است:

1.اسباب بازی باید خلاقیت کودک را تحریک کند و زمینه آفرینش و سازگاری را در او به وجود آورد نه فقط صرفا وسیله سرگرمی باشد. هر اسباب بازی باید نکته ای جدید و مفهوم تازه ای را برای کودک مطرح نماید.

2.اسباب بازی باید به گونه ای باشد که بتواند افکار و اندیشه های کودک را توسعه بخشد. وسایل بازی مناسب به راحتی می توانند تصورات و مفاهیم ذهنی کودک را گسترش دهند، چون کودک نه تنها از بازی کردن با آن وسایل احساس خستگی نمی کند بلکه در هر بار که به بازی با آن وسایل مشغول می شود می تواند به گونه ای متفاوت از آنها برداشت نماید و از این طریق بر وسعت دامنه تصورات و اندیشه های خود بیافزاید.

3.کودک باید بتواند آزادانه از اسباب بازی هایش استفاده نماید، به آنها دست بزند و در صورت تمایل تغییراتی را در آنها به وجود آورد.

4.اسباب بازی باید با سایر وسایل محیط زندگی کودک تناسب و هماهنگی داشته باشد تا کودک بتواند به راحتی از آن استفاده نموده و با زندگی واقعی خود پیوند دهد.

5.اسباب بازی باید با ارزش های حاکم بر جامعه تناسب داشته باشد، زیرا کودک طی بازی با آن با ارزش های موجود آشنا می شود. ابزار و وسایل بازی که در اختیار کودک قرار می گیرد، نمادی از وسایل حقیقی هستند که باید ضمن هماهنگ بودن با فرهنگ جامعه، مورد علاقه کودک نیز باشد.

6.اسباب بازی بایستی به گونه ای باشد که ارزش های جامعه را تقویت و تحکیم کند و در ستیز با آنها قرار نگیرد، زیرا یکی از فواید این تجانس فرهنگی و ارزشی اسباب بازی فراهم سازی آرامش روانی و عاطفی برای کودک است.

7.اسباب بازی می تواند هم محتوا منتقل کند هم مهارت را ارتقا دهد و هم در نهادینه شدن بعضی فرهنگ ها در کودک کمک کند در بحث تاثیر فرهنگی به شرطی که در گستره وسیعی کار شود می تواند موفق باشد. به عنوان مثال اسباب بازی که هر حیوانی را به غذای مربوط به خودش وصل می کند دانش کودک و با اسباب بازی های ساختنی، مهارت کودک افزایش می یابد یا وقتی تاس یا منچ به کودک معرفی می شود، مفهوم شانس و اقبال در ذهنش تقویت می شود.

8.اسباب بازی ها منعکس کننده فرهنگ طراح و دوره زمانی هستند که این وسایل طراحی شده اند. این مسئله، کلیدی را به دست می دهد تا آنها به شکلی طراحی شوند که کودک را آماده زمانی نمایند که باید به عنوان بزرگسال پای به عرصه جامعه بگذارد، نه اینکه اسباب بازی، دنیای امروز بزرگسالان را به او بنماید، یعنی دنیایی که هنگام بزرگسالی او، به تاریخ پیوسته است و مهارت های لازم برای او، تغییر یافته است.

9.اسباب بازی غیر از آن که خودش یک رسانه است کنار خودش رسانه های محتوایی مختلفی می تواند داشته باشد. از اسباب بازی های خیلی ساده که جهت نمی دهند و فقط بستری برای فعالیت آماده می کنند مثل تخته وایت برد -که از نظر کودک اسباب بازی است- تا اسباب بازی های خیلی پیچیده مثل شهرسازی که قالب شهری را در ذهن متبلور می کند.

10.امروزه والدین به دنبال وسایلی هستند تا کودکانشان را سرگرم کرده و خود به مشغله های فراوان خود رسیدگی کنند. البته این عارضه یک فرصت نیز محسوب می شود. تا با ابزارها و نهادها تاثیر منفی برخی والدین را کم کرد و نسل بهتری ساخت.

11.این که آیا اصلا این اسباب بازی برای فرهنگ ما مفید است یا خیر و می تواند در تربیت کودک موثر باشد یا خیر بسیار مهمتر از کیفیت اسباب بازی هاست. آیا خلاقیت و قوه تخیل کودک را تحریک می کند؟ آیا اسباب بازی موجب تحرک کودک می شود؟ آیا اسباب بازی تعاملات اجتماعی کودک را گسترش می دهد؟ آیا اسباب بازی با فرهنگ خانواده کودک در تعامل است یا با آن تضاد دارد؟ و…

12.تعریفی که اکثر والدین ایرانی از اسباب بازی دارند، وسیله‎ای است که خیلی پیچیده باشد در حالی‎که وسیله بازی هر چقدر ساده‎تر باشد در فعال کردن ذهن کودک مؤثرتر است.

13.برای مقابله با اسباب بازی های ترویج کننده فرهنگ و نمادهای غربی باید با تولید اسباب بازی‍ های جدید و جذاب متناسب با فرهنگ ایرانی- اسلامی در کنار معرفی بازی های بومی و محلی اقدام نمود.

14.بهترین فرصت و شیوه عملی برای آموزش فرهنگ ایرانی و تربیت کودکانِ باهوش برای آینده کشور، در اختیار گذاشتن اسباب بازی هایی متناسب با فرهنگ و آداب و رسوم این مرز و بوم است.

15.تفکیک جنسیتی اسباب بازی ها به لحاظ توانایی ها و گرایش های مختلف جسمی، روحی و روانی دو جنس دختر و پسر، ضروری و اجتناب ناپدیر می باشد. لذا باید برای هر کدام از دختران و پسران اسباب بازی هایی مناسب و مطابق با ذوق و استعداد آنها طراحی نمود.

16.هر کودک در دوران کودکی با بازی کردن با اسباب بازی مورد علاقه اش، علاوه بر آنکه سرگرم می شود و بسیاری از استعدادهایش کم کم رشد می یابد، با لایه های زیرین فرهنگ و زبان خود نیز آشنا می شود. والدین و نهادهای آموزشی باید اسباب بازی را کالایی فرهنگی محسوب نمایند و توجه بیشتری نشان دهند و اولین تجربه های زندگی کودکانشان را در فضایی به وجود آورند که کودک بتواند بیشترین بهره را از آن ببرد.

17.برخی از معیارهای اسباب بازی مناسب برای کودکان ایرانی به قرار ذیل است:

معیارهای اسباب بازی مناسب

• –رعایت اصول اخلاقی و پرهیز از اشاعه موارد مغایر با اخلاق.
• –سازگاری ساختار و کارکرد اسباب بازی با اصول آموزشی و تربیتی و پرهیز از بدآموزی.
• –احترام به آداب و رسوم، ارزش ها و باورهای دینی و اجتماعی، فرهنگی بومی و پرهیز از اهانت و استهزای آنها با تاکید بر حفظ وحدت ملی.
• –پرهیز از به کار بردن اسامی، عبارت و نمادهایی که هم جهت با اهداف فرهنگی بیگانگان باشد و به دلیل تقابل با فرهنگ خودی اثرات مخرب بر کودکان داشته باشد.
• –عدم استفاده از حروف و اعداد لاتین (استفاده از این حروف و اعداد در مواردی نظیر وسایل آموزش زبان بیگانه یا تولید اسباب بازی با هدف صادرات بلامانع است)
• –تناسب اسباب بازی با ویژگی های فطری، روانی و جسمی کودک به گونه ای که اسباب بازی عاملی برای آرامش روانی او باشد.
• –تحریک کننده و حساسیت زا نباشد و در صورت بلعیده شدن خطری متوجه کودکان نکند.
• –در ساخت آن از مواد و رنگ های مضر شیمیایی استفاده نشده باشد.
• –تاثیر نامطلوب بر سلامت روانی کودکان نداشته و موجب ترس، اضطراب و… در ایشان نشود.
• –مروج گرایش به خشونت، تعرض به حقوق دیگران و جمع گریزی نشود.
• –از نظر وزن، اندازه و…با ویژگی های رشد فیزیکی و علایق کودک در گروه سنی و جنسیت متوازن باشد.